Mbah Kali Jirak & Desa Prambutan
Mbah Kali Jirak & Desa Prambutan

Mbah Kali Jirak & Desa Prambutan3 min read

Ing Blitar ana gunung kang diarani Gunung Pegat. Jan-jane yen diarani gunung kuwi kok dhuwure mung 300 mdpl. Arep nyebut bukit, neng wong-wong ngarani gunung. Ya wis lah, melu nyebut wae yen kuwi gunung.

Gunung Pegat iki dhewe manggon ing tapel wates antarane kecamatan Srengat lan Ponggok. Uga diubengi karo limang desa yaiku Desa Srengat, Desa Bagelen, Desa Kawedusan, Desa Kebonduren, lan Desa Langon.

Dene sing bakal dicritakake ing kene yaiku ana sawijining petilasan kang manggon ing Dusun Prambutan, Desa Kawedusan, Kecamatan Ponggok. Petilasan iki manggone ya ing gunung Pegat. Kondhange, kuwi makame Maling Aguna.  

Jaman semono, Prambutan isih awujud alas kang wingit, akeh dipanggoni karo bangsa lelembut. Sawijining dina ana gumbulan wong kang kepengin mbabad alas kanggo mbangun desa. Pemimpine diundang Guna Wasita. Jalaran dheweke nduweni wangsit. Saliyane kuwi, jalaran pemimpin, mesthine dheweke disegani karo wong-wong. 

Jalaran niyate pengen mbabad alas kanggo mbangun desa, Guna Wasita njaluk palilah karo bangsa lelembut ing kono, supaya diolehi mbangun desa. Ora pikantuk palilah, saka bangsa lelembut malah nantang.

Diladeni karo Guna Wasita. Guna Wasita lan lelembut perang lan padha nggunakake kabeh kasektene. Perang iku dumadi seru banget. Kekarone nduweni kasekten kang padha dhuwure.

Gambar mung ilustrasi prang Mbah Kali Jirak mungsuh bangsa jim. Sumber: Pinterest

Pungkasane sing menang yaiku Guna Wasita. Kanthi kalahe lelembut, Guna Wasita karo balane banjur mbabad alas. Dene Guna Wasita banjur mbangun omah ing pinggir kali lan neng ngisor wit jirak, mula dheweke uga diundang Mbah Ageng Kali Jirak. 

Nalika penjajahan, bangsa Landa tekan laladan sakiwa tengene Gunung Pegat, wong-wong kulit putih kuwi nyengsarakake kawulane. Bandha donyane warga padha dirampasi, ngono isih dijaluki upeti. Durung maneh warga dikon kerja paksa kang ora diopahi.

Kahanan iki marai Mbah Kali Jirak ora trima. Dheweke banjur mutusake bakal dadi maling. Ananging iki malinge menyang omahe wong-wong Landa kang sugihe tikel-tikel.

Saben bengi, Mbah Kali Jirak ngrampoki lan njarahi menyang omah-omahe Landa kang ana ing tangsi. Asile ngrampok ora dinggo dhewe, ananging dibagek-bagekake menyang wong kang kacingkrangan lan mbutuhake. Mula, dheweke uga disebut Maling Aguna. Maling kang nggunakake asil rampasane kanggo wong liya kang luwih mbutuhake. 

Maling Aguna utawa Mbah Kali Jirak iki saben konangan Landa lan arepe dicekel, dheweke mesthi mlayu menyang ing candi Pertapaan kang ana ing Gunung Pegat. Candi iki dipercaya minangka dadi panggon tapane Dewi Kilisuci saka krajan Kediri.

Ananging, Maling Aguna ora kasil dicekel. Jalaran wis diuber nganti munggah Gunung Pegat, dheweke ilang kaya angslup ndelik ing lemah. Pancen Maling Aguna nduweni kasekten kang ngedab-edabi. Mula kesit kaya welut. Nganti wong Landa kewalahan dhewe.

Nganti pungkasane gesang, Mbah Kali Jirak dimakamake ing Prambutan kono. Supaya warga masyarakat tansah eling karo mbah buyute, cikal bakal dumadine dhusun Prambutan. Ana kang nyebut yen petilasan kuwi makame Maling Aguna. Asring panggonan kuwi dianggo ritual utawa wong-wong sing lelaku. 

Ervinna Cahyani
Latest posts by Ervinna Cahyani (see all)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *