Tips Nulis Basa Jawa7 min read

Ing jaman saiki, tantangan kanggo cah enom Jawa sakliyane nyinau basa manca yaiku nyinau basa daerahe dhewe-dhewe. Pancen ing Nusantara iki tradisi lisan biyen luwih kuwat tinimbang tradisi tulise, nanging ora banjur babar blas ora ana tradisi tulis.

Lha awak dhewe bisa ngerti karya-karya sastra jaman dhisik apa ora dudu saka media tulis? Senadyan tradisi tulis jaman semana ing Indonesia mung ana ing ubengane wong ningrat.

Owah-owahane basa ora bisa ucul saka aksara. Jaman dhisik aksara bisa dinggo tetenger basa apa sing ditulisake, nanging saiki wis ora kudu kaya mengkono. Basa lan aksara wis ngadeg dhewe-dhewe.

Nanging prelu dimangerteni pancen nalika nulis basa tatemtu, sajak paling manteb nalika ditulisake nganggo aksara sing gandheng kalawan basa kuwi mau. Cotone nulis basa Jawa ewadene aksarane apike ya nganggo aksara Jawa.

Sumber: pinterest

Perkarane, arep dikapakake meneh? Jaman wis gingsir, lan saiki aksara latin sing dadi kabisan uga pakulinane wong Jawa jaman saiki. Mula, arepa wis ora patia kerep nulis basa Jawa nganggo aksara Jawa, sakorane nalika nulis basa Jawa nganggo aksara latin tetep ngerti paugeran-paugerane.

Sadurunge mlebu ing bagiyan tips lan trik, luwih becik padha dimangerteni saperangan paugeran sajroning nulis basa Jawa nganggo aksara latin. Supaya ora salah paham. Paugeran iki dudu paugeran sing paten. Tegese, gandheng basa Jawa duwe macem-macem dialek basa, tetep anut wae kalawan paugeran sing lumaku ing dialek tlatah Jawane dhewe-dhewe.

Paugeran Tata Tulis Jawa

Nglegena

Senadyan basa Jawa ditulis nganggo aksara latin, tetep sing dinggo ancer-ancer kuwi aksara Jawa. Tekan seprene isih akeh wong Jawa sing ora dhong babagan iki.

Saumpama nulisake basa Jawane, mataku sakit. Kanggone wong Jawa sing durung paham, mesthi anggone nulis bakal motoku loro, nanging kanggone wong sing paham nulise otomatis mataku lara.

Alesane apa kok dadi mengkono? Amerga aksara A ing aksara latin mungguhe aksara Jawa diwaca nglegena, mula dadine Ha utawa Å (Ͻ). Sik kangelan ngerti maksude? Bayangke wae olehmu maca aksara Jawa kepiye.

Saumpama tetep ngeyel nulis loro, dudu malah lara, cetha sing maca bakale bingung. Kuwiki jane matane ‘dua’ apa ‘sakit’?

Imbuhan

Kanggo nulis basa Jawa ana macem-macem imbuhan. Nanging semono akehe imbuhan bisa kaperang dadi telung jenis. Siji, prefiks utawa awalan kaya ta prefiks A-, Ng-, N-, Ny-, Ka-, Kok-, Ke-, Di-, Sa-, Se-, lsp. Loro, infiks utawa imbuhan ing satengahing tembung kaya ta In, Um, lsp. Telu, sufiks utawa imbuhan ing pungkasan ukara kaya ta -Ake, -Na, -Kan, -I, lsp.

Nek ditulis ana ing kene bakal ngentekake akeh tenaga. Mula diringkes wae, jujug bagiyan tata cara tulise.

Bab imbuhan iki prelu digatekake utawa digatekna supaya bisa terang maksude apa. Amerga nek ora dicethakake utawa dicethakna bakal marai mumet. Pisan meneh, iki gumantung tlatah dialek Jawane dhewe-dhewe, kulinane nganggo ake utawa nganggo na.

Sumber: pinterest

Nalika imbuhan iki dinggo, bakal ngowahi maknane tembung. Kanggo conto wae, piye olehmu ngewenehi makna tembung ‘kawisuda’, ‘winisuda’ utawa ‘nyunari’, ‘sumunar’ utawa ‘anembang’, ‘tinembang’, ‘tembangake’?

Kanggo nulis jenis tulisan sastra Jawa, fungsine imbuhan iki bisa ngunggahake rasa basa sastramu. Mula banget kudu dimangerteni.

Konsisten

Blaka wae, penulise iki sakjane bisa wae nulis kanthi konsisten, nanging ngelingi iki media kanggo sinau ya dicampur wae. Nek ana sing ora trima ben gawe dhewe. Ngono wae kok digawe mumet.

Ora mung hubungan bebojoan. Sajroning nulis basa Jawa babagan sing paling wigati yaiku konsistensi. Anane konsistensi iki bakal dadi sarana kanggo wong sing maca apa sing nulis iki wis nganggo tata krama apa durung. Nanging babagan konsistensi iki isih bisa direka nalika nulis jenis karya sastra.

Saumpama nulise arupa layang resmi, cetha kudu konsisten. Nganggo basa Jawa krama ya kudu krama kabeh tembung lan surasane. Aja nganti kangslupan ragam tembung Jawa ngoko. Tak wenehi conto sing kleru: Kula nyuwun idi dhumateng bapa ora bisa mlebu pawiyatan amerga wetenge diare.

Sakjane isih akeh meneh paugeran-paugeran kanggo nulis basa Jawa sarana aksara latin. Luwih pepake bisa kok goleki ana ing buku-buku wae ben luwi pratitis lan kepenak. Amerga ing tulisan iki dudu paugeran sing didadekake pokok masalah nanging tips lan trik nulis basa Jawa.

Kanggo ngawekani wae, tekan seprene urusan paugeran iki tansah dadi regejegane wong-wong sing rumangsa basa Jawa kuwi duwekke dhewe. Sawangen wae ing grup pesbuk apa neng sosmed ngendi, engko lhak mesthi ana wae sing tukaran bab tata cara nulis basa Jawa nganggo aksara latin.

Saumpama nemoni wong tukaran amerga perkara iki omongona wae supaya wong-wong kuwi anggone nulis basa Jawa sisan nganggo aksara Jawa. Elingana kandhaku iki lur. Pokokmen basa sing ditulis mau bisa dimangerteni wong liya wis cukup, senadyan tata cara nulise isih kurang pener.

Tips lan Trik Nulis Basa Jawa

Sakwise ngandharake sethithik perkara paugeran sing ora patia pepak iki. Awak dhewe langsung jujug wae ing bagiyan sakbanjure. Yaiku tips lan trik nulis basa Jawa nganggo aksara latin. Tips uga trik iki bisa dinggo jenis tulisan sastra lan bisa dinggo jenis tulisan non-sastra. Gumantung arep nulis apa.

Alam pikir Jawa

Paling pisanan sing paling prelu dimangerti yaiku, aja nganti nulis basa Jawa nanging olehe nulis ndadak nerjemahake saka tulisan basa Indonesia dhisik. Kasus iki akeh banget sing nglakoni, utamane nalika entuk tugas ngarang basa Jawa.

Tur cilakane, bab iki malah dilakoni uga dening mahasiswa jurusan Sastra Jawa, apa meneh wayah nulis abstrak skripsi. Mesthi engko padha bingung nulise, mula angger nerjemahake saka abstrak sing basa Indonesia.

Jenenge wae mahasiswa sastra Jawa, nek nulis abstrak mesthine nulis abstrake nganggo basa Jawa dhisik lagi diterjemahake menyang basa Indonesia lan basa Inggris.

Jawasastra

Senadyan nalika nulis ana tembung sing kangelan, kanggo sawetara wektu bisa ditulis nganggo basa ngoko dhisik. Mengko bisa digoleki tembung basa kramane. Kajaba nek nulise nganggo basa ngoko, dadi ora prelu repot bukak bausastra (kamus).

Sangu kamus

Ora kalah wigatine yaiku sangu kamus. Ora prelu isin nganggo kamus nalika nulis basa Jawa. Kae wong Inggris wae isih butuh kamus nggo nulis basa Inggrise. Anane kamus iki bakal mbiyantu kanggo milih tembung-tembung sing prasaja miturut ragam basa Jawa sing dinggo sajroning tulisan.

Sakliyane kuwi, nganggo kamus uga bisa ngatonake menawa akeh kosakata Jawa sing dikenal. Katon sugih senadyan sangu kamus. Tumrape sing arep nulis jenis karya sastra, gunane kamus bakal bisa nambahi daya sastrawi.

Akeh maca

Perkara sing ora entuk ditinggal kanggo ngupayakake bisa nulis basa Jawa yaiku diakehi anggone maca buku utawa website utawa majalah sing nganggo basa Jawa. Entuk basa Jawa Krama utawa basa Jawa Ngoko, pokoke diakehi dhisik.

Sajroning maca, mesthi engko bakal tinemu akeh tembung-tembung sing miturute awak dhewe anyar. Saka kawruh maca, ana tembung-tembung sing bisa dinggo kanggo nulis basa Jawa.

Aja wedi

Kasus iki cetha bakal kelakon kanggo sing lagi miwit nulis basa Jawa. Mula, ora prelu wedi kleru. Sakumpama ana sing nyalahake, warahana wae ‘salahe ra mulangi’. Nanging nek diwenehi kritik, tetep tampanana, mengkono kuwi bisa dadi sarana sinau nulis basa Jawa ing tembe mbesuk.

Sumber: pinterest

Nek wedi terus, bakal ora kelakon nulis basa Jawa. Nek ora gelem nampa paidoan, ya kelakon ora gelem ngerti piye penere.

Tutke Jawasastra

Iki tips lan trik sing klebu ndugal. Apa meneh ngelingi Jawasastra kuwi dudu platform sinau basa Jawa sing manut paugeran. Senadyan ora manut paugeran ora ateges nyelaki paugeran.

Mula kanggo tambah-tambah kawruh, aja lali follow IG lan Twitter Jawasastra, Subscribe Youtube Jawasastra, lan like fanspage pesbuke Jawasastra. Sarana Jawasastra, cah-cah enom Jawa sing rumangsa ora duwe panggon kanggo mbukak ekspresi basa Jawa sakngarepe wong-wong tuwa, bisa sinau bareng ing Jawasastra.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *